{mosimage}Πρεμιερα κάνει σήμερα Δευτέρα το ντοκιμαντέρ Μακρόνησος, των Ηλία Γιαννακάκη και Εύης Καραμπάτσου, παρουσία και του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κάρολου Παπούλια. Οι σκηνοθέτες  μέσα από τις μαρτυρίες και τις διηγήσεις πέντε ανθρώπων, τεσσάρων εκτοπισθέντων και ενός στρατιωτικού διοικητή του στρατοπέδου, δημιουργούν έναν ιδιότυπο "διάλογο" μέσα από τον οποίο φωτίζεται με ρεαλισμο μία σκοτεινή πλευρά της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.  
Tο 1947, στην κορύφωση του Ελληνικού Εμφυλίου, ένα στρατόπεδο δημιουργείται στην Μακρόνησο, ένα ξερονήσι απέναντι από το Λαύριο, ώστε να εκτοπισθούν οι κομμουνιστές φαντάροι ή ακόμη και οι ύποπτοι αριστερής συνείδησης και να «αναμορφωθούν» ιδεολογικά ώστε να σταλούν στο μέτωπο και να πολεμήσουν στην πλευρά του Εθνικού στρατού εναντίον των πρώην συντρόφων τους.
Ο ψυχρός πόλεμος μόλις ξεκινούσε και το στρατόπεδο της Μακρονήσου, πείραμα αγγλικής έμπνευσης και καθοδήγησης, επρόκειτο να αποτελέσει τον δείκτη αντιμετώπισης του κομμουνιστικού κινδύνου σε ολόκληρο τον Δυτικό κόσμο. Γι’ αυτό το λόγο πολυάριθμοι ξένοι στρατιωτικοί παρατηρητές καθώς και το σύνολο τής τότε ελληνικής πολιτικής ηγεσίας με επικεφαλής το βασιλικό ζεύγος Παύλου – Φρειδερίκης επισκέπτονταν συχνά το νησί ώστε να διαπιστώσουν την πρόοδο της αναμόρφωσης. Μιας αναμόρφωσης που είχε ώς άξονα την περιβόητη υπογραφή δήλωσης μετανοίας και την συνακόλουθη έκφραση πίστης στα εθνικά και πατριωτικά ιδεώδη. Είναι χαρακτηριστικές οι φωτογραφίες των «αναμορφωμένων» που σηκώνουν στους ώμους τους ανωτέρους τους δήθεν από πατριωτική έξαρση και ουσιαστικά υπό τον φόβο νέων βασανιστηρίων. Η Μακρόνησος έλαβε από την πρώτη στιγμή τα χαρακτηριστικά ενός κολαστηρίου όπου η ανθρώπινη ζωή και η αξιοπρέπεια είχαν μηδενική αξία.

Μέσα από ένα σύστημα που μετέτρεπε τους μέχρι εκείνη την στιγμή κομμουνιστές σε βασανιστές ύστερα από τις δηλώσεις που αναγκάζονταν να υπογράψουν, δημιούργησε ανθρωπόμορφα τέρατα που στρέφονταν με λύσσα εναντίον των πρώην συντρόφων τους, ώστε να υπογράψουν κι εκείνοι. Να φέρουν όλοι το μίασμα ούτως ώστε αυτό να είναι λιγότερο οδυνηρό. Σύντομα ακολούθησαν και πολιτικοί κρατούμενοι, ανάμεσά τους κορυφαίες φυσιογνωμίες της τέχνης, του πνεύματος, κορυφαίοι πανεπιστημιακοί, ακόμη και διάσημοι ποδοσφαιριστές της εποχής. Ο Γιάννης Ρίτσος, ο Μάνος Κατράκης, ο Θανάσης Βέγγος, ο Νίκος Κούνδουρος, ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ήταν μερικοί μόνο από όσους πέρασαν την σκληρή δοκιμασία. Και κάποια στιγμή έφεραν ακόμη και γυναίκες εξόριστες, με τα μωρά παιδιά τους.
Μέχρι το 1952 πέρασαν παραπάνω από 100.000 άνθρωποι από τους οποίους ελάχιστοι μόνο άντεξαν χωρίς να υπογράψουν. Στην πλευρά των αξιωματούχων και της Διοίκησης του στρατοπέδου βρίσκονταν στρατιωτικοί που σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσαν στα χρόνια που ακολούθησαν την ραχοκοκαλιά της Απριλιανής χούντας του 1967, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Δημήτρη Ιωαννίδη, ο οποίος στην Μακρόνησο ήταν από τους πιο στυγνούς βασανιστές, όντας ένας απλός λοχαγός.
Ένα στρατόπεδο προπομπός του Γκουαντάναμο, που επί χρόνια αποτέλεσε ταμπού για το οποίο ήταν λίγοι εκείνοι που μιλούσαν.

Σημείωμα σκηνοθέτη
Η ταινία αυτή αποτελεί την πρώτη συστηματική προσπάθεια καταγραφής και ανάλυσης του φαινομένου. Δεν εμπεριέχει κανένα στοιχείο μυθοπλασίας ή δραματοποίησης και στηρίζεται απολύτως σε αυθεντικά ντοκουμέντα. Πιθανώς πριν από δέκα ή δώδεκα χρόνια να μην ήταν δυνατή η πραγματοποίησή της, καθώς ακόμη τότε, τα πάθη ήταν πολύ έντονα. Προηγήθηκε επταετής έρευνα που έφερε στο φως τα πιο σπάνια υλικά, έγγραφα, μαρτυρίες, δημοσιεύματα, φωτογραφίες και κινηματογραφικό αρχειακό υλικό. Προερχόμαστε από μια άλλη γενιά που θέλει να «κοιτάξει» τα γεγονότα της εποχής εκείνης με όσο γίνεται πιο καθαρό βλέμμα.
Κι αυτό ακριβώς είναι το στίγμα της ταινίας. Η προσπάθεια για μια προσέγγιση των γεγονότων πέρα από φανατισμούς, μίση και έντονη ιδεολογική φόρτιση. Επελέγει ένας μικρός σχετικά αριθμός πρώην εξορίστων για να καταθέσουν την μαρτυρία τους, που συναποτελούν ολόκληρο το φάσμα των ανθρώπων που πέρασαν από το νησί. Αυτός που υπέγραψε, αυτός που δεν άντεξε, κάποιος που βασανίστηκε φρικτά, κάποιος άλλος που έζησε ως αυτόπτης μάρτυρας τα συγκλονιστικά γεγονότα της σφαγής τριακοσίων ανθρώπων καθώς και μια γυναίκα κρατούμενη, η γνωστή ηθοποιός Αλέκα Παϊζη, που πέθανε πρόσφατα και η ταινία αυτή αποτελεί την τελευταία της εμφάνιση στον κινηματογραφικό φακό.
Ίσως όμως ο πιο δυνατός κρίκος να είναι η παρουσία και συγκλονιστική μαρτυρία για πρώτη φορά από τα γεγονότα εκείνα, του ενενηντάχρονου σήμερα πρώην διοικητή του στρατοπέδου, ο οποίος με την συμμετοχή του, όχι μόνο εκπροσωπεί για πρώτη φορά την άλλη πλευρά, των διοικούντων της Μακρονήσου, αλλά έρχεται να φωτίσει με έναν άλλο τρόπο και τις μαρτυρίες των υπολοίπων πρώην κρατουμένων.

Μαζί με το ντοκιμαντέρ, θα προβάλλεται και η μικρού μήκους ταινία "Φευγαλέα Χαμόγελα" του Δημήτρη Κανελλόπουλου.

Βραβείο Κοινού  Καλύτερης Ελληνικής Ταινίας 2008
Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Συντελεστές
Έρευνα- Σκηνοθεσία: Ηλίας Γιαννακάκης,  Eύη Καραμπάτσου
Διεύθυνση φωτογραφίας: Κλαούντιο Μπολίβαρ
Μοντάζ: Πάνος Βουτσαράς
Ηχοληψία: Φάνης Καραγιώργος
Μιξάζ: Κώστας Βαρυμποπιώτης
Οργάνωση και εκτέλεση παραγωγής: Νίκος Νικολέττος
Παραγωγή: Ηλίας Γιαννακάκης
Συμπαραγωγή: ΕΡΤ, Ηλίας Γιαννακάκης


 

e-max.it: your social media marketing partner